دیسک ترمز خنک شونده نوعی دیسک ترمز با طراحی ویژه برای دفع مؤثر حرارت است که با جلوگیری از افزایش دما و کاهش کارایی ترمز، به بهبود عملکرد ترمزگیری و افزایش ایمنی خودرو کمک میکند.
بیت ران – الهام زهره وند: دیسک ترمز خنک شونده (Ventilated Brake Disc) یکی از اجزای کلیدی در سیستم ترمز خودروهای مدرن است که نقش حیاتی در افزایش ایمنی و بهبود عملکرد ترمزگیری ایفا میکند. این نوع دیسکها با طراحی خاص خود، توانایی بالایی در دفع حرارت دارند و از بروز مشکلاتی مانند کاهش کارایی ترمز در اثر گرمای زیاد جلوگیری میکنند.
ساختار دیسک ترمز خنک شونده
دیسکهای ترمز خنکشونده از دو صفحه فلزی تشکیل شدهاند که بین آنها کانالهایی برای عبور هوا قرار دارد. این کانالها مانند پرههای توربین عمل کرده، و با چرخش دیسک، هوا را از میان خود عبور میدهند، که این امر به کاهش دمای دیسک کمک میکند. این طراحی باعث میشود که دیسک بتواند حرارت تولید شدهدر هنگام ترمزگیری را بهطور مؤثری دفع کند و از افزایش بیش از حد دما جلوگیری کند.
بیشتر بدانید: ترموستات خودرو چه اهمیتی دارد؟ علائم خرابی و بررسی قطعات آن
بیشتر بدانید: قیمت روغن موتور خودرو در بازار چقدر است؟ / معرفی + راهنمای خرید
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
مزایای دیسک ترمز خنک شونده
- کاهش دمای دیسک: با دفع مؤثر حرارت، دیسکهای خنکشونده از افزایش بیش از حد دما جلوگیری میکنند که این امر به حفظ عملکرد مطلوب ترمز کمک میکند.
- جلوگیری از کاهش کارایی ترمز (Brake Fade): در شرایطی که ترمزگیری مکرر انجام میشود، مانند رانندگی در جادههای کوهستانی یا مسابقات، دیسکهای خنکشوندهاز کاهش کارایی ترمز در اثر گرمای زیاد جلوگیری میکنند.
- افزایش عمر لنت ترمز: با کاهش دمای دیسک، سایش لنتها کاهش مییابد که این امر به افزایش عمر مفید آنها کمک میکند.
- بهبود عملکرد ترمز در شرایط مرطوب: برخی از دیسکهای خنکشونده دارای شیارها یا سوراخهایی هستند که به دفع آب و گرد و غبار کمک میکنند، که این امر به بهبود عملکرد ترمز در شرایط مرطوب کمک میکند.
مقایسه با دیسکهای ساده
دیسکهای ساده (Solid Discs) فاقد کانالهای خنککنندههستند و در نتیجه توانایی کمتری در دفع حرارت دارند. در شرایطی که ترمزگیری شدید یا مکرر انجام میشود، دیسکهای ساده ممکن است دچار افزایش دما و کاهش کارایی شوند. در آنسو، دیسکهای خنکشونده با طراحی خاص خود، عملکرد بهتری در این شرایط ارائه میدهند.
بیشتر بدانید: موتور ME15 سایپا به تولید میرسد / موتور تیبا ۱۶ سوپاپ شد!
بیشتر بدانید: ترمز اگزوز موتور دیزلی چیست و چگونه عمل میکند؟
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
کاربردها و موارد استفاده
دیسکهای ترمز خنکشونده در بسیاری از خودروهای مدرن، بهویژه در محور جلو، استفادهمیشوند. در خودروهای با عملکرد بالا یا خودروهایی که در شرایط سخت رانندگی میکنند، مانند خودروهای مسابقهای یا SUVها، استفادهاز دیسکهای خنکشونده در هر دو محور رایج است.
علائم رایج خرابی
-
لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن:
اگر موقع ترمز گرفتن، فرمان شروع به لرزش کند یا خودرو بلرزد، احتمالاً دیسک ترمز تاب برداشته یا سطحاش ناهموار شدهاست. -
صداهای غیرعادی (جیغ یا ساییدگی):
صدای سوت یا جیغمانند موقع ترمزگیری یا صدای ساییدگی، نشانه ساییدگی دیسک یا لنت و گاهی ترکهای ریز روی دیسک است. -
کاهش قدرت ترمزگیری (Brake Fade):
اگر پس از چند بار ترمزگیری پشت سر هم، حس کردید ترمز کمتر میگیرد یا پدال نرم میشود، ممکن است به دلیل افزایش بیش از حد دمای دیسک و افت کاراییاش باشد. -
خط و خش یا ترک روی سطح دیسک:
وقتی دیسک را بازدید کنید و روی آن ترکهای ریز، خطهای عمیق یا تغییر رنگ (آبی شدن) ببینید، یعنی یا بیش از حد داغ شدهاست یا کیفیت سطحاش پایین آمده. -
کشش خودرو به یک طرف موقع ترمز گرفتن:
اگر موقع ترمزگیری خودرو به یک سمت کشیدهشود، ممکناست یک دیسک داغتر یا تابدار باشد و ترمز نامتعادل بدهد. -
سفت شدن یا افتادن ناگهانی پدال ترمز:
اگر پدال ترمز بیشتر از حد معمول پایین برود یا سفت شود، و بهویژه، اگر همراهبا صدا باشد، میتواند نشانه مشکل در دیسک باشد.
معمولاً عمر مفید دیسکهای ترمز بین ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر است، اما بستگی به شرایط رانندگی و کیفیت دیسک دارد.
اگر علائمی که بالا آمد را دیدید، بهتر است در اولین فرصت مکانیک یک بازدید دقیق از دیسک و لنت انجام بدهد.
بیشتر بدانید: داغ کردن گیربکس خودرو : بررسی دلایل و راههای رفع آن
بیشتر بدانید: انواع موتور خودرو و بررسی تفاوت آنها
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
راهنمای بازدید و تشخیص سریع ایراد دیسک ترمز خنک شونده
برای تشخیص خرابی دیسک ترمز خنکشونده، در اولین مرحله میتوان به بررسی ظاهری آن از لای پرههای رینگ پرداخت و در این حالت وجود ترکهای ریز، خط و خشهای عمیق، تغییر رنگ به آبی یا بنفش و همچنین موجدار شدن سطح دیسک میتواند نشانهای از آسیب یا افزایش بیش از حد دمای دیسک باشد. افزونبراین، صدای غیرعادی در هنگام ترمزگیری مانند سوت کشیدن، صدای قیژ قیژ یا تق تق میتواند هشداردهندهی مشکلاتی مانند ساییدگی لنت، خراش روی سطح دیسک یا شل شدن دیسک در جای خود باشد.
در حین رانندگی نیز باید به عملکرد سیستم ترمز توجه کرد؛ بهطوری که در صورت لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن، کشیدهشدن خودرو به یک طرف، سفت شدن یا بیش از حد نرم شدن پدال ترمز و کاهش محسوس قدرت ترمزگیری پس از چند بار ترمز مکرر، احتمال خرابی یا تاب برداشتن دیسک ترمز وجود دارد. همچنین یکی از روشهای فنیتر، اندازهگیری ضخامت دیسک به وسیله کولیس است که ضخامت آن نباید از عدد استاندارد حک شدهروی بدنه دیسک کمتر باشد و در غیر این صورت باید تعویض شود.
بیشتر بدانید: دیسک و صفحه کلاچ تقلبی چه علائمی دارد؟ / قطعات یدکی اصلی را از کجا بخریم؟
نکته مهم دیگر این است که در دیسکهای خنکشونده، وجود پرههای داخلی برای گردش هوا ضروری است و در صورتی که این پرهها با گرد و خاک، لنتسوخته یا مواد زائد پر شود، تبادل حرارت بهخوبی انجام نمیشود و موجب داغ شدن بیش از حد و کاهش کارایی ترمز خواهد شد. در نهایت اگر مدت زیادی از سرویس سیستم ترمز گذشته باشد، بهتر است یک سرویس کامل شامل بررسی و تعویض احتمالی لنتها، دیسکها و هواگیری روغن ترمز انجام شود تا از سلامت و عملکرد صحیح سیستم اطمینان حاصل گردد.
دیسک ترمز خنکشونده با طراحی ویژهی خود، نقش مهمی در بهبود عملکرد ترمز و افزایش ایمنی خودرو ایفا میکند. با دفع مؤثر حرارت، این دیسکها از کاهش کارایی ترمز در شرایط سخت جلوگیری و به افزایش عمر لنتها کمک میکنند. در نتیجه، استفادهاز دیسکهای خنکشونده در خودروهای مدرن بهعنوان یک استاندارد پذیرفته شدهاست.
