بحران سوخت در ناوگان حملونقل جادهای کشور به نقطه تازهای رسیده است. سهمیه سوخت کامیون داران کم شدهاست. حذف سهمیه پایه ۲۰۰۰ لیتری و سرگردانی رانندگان میان سازمان راهداری و شرکت ملی پخش، شرایط دشواری را برای کامیونداران ایجاد کردهاست. در این میان، ظهور «بازارهای غیررسمی» و دریافت مبالغ غیرمتعارف در برخی جایگاهها، زنگ خطری برای مدیریت ناوگان حملونقل کشور است. سید جلال موسوی، نایبرئیس کانون کامیونداران، ابعاد تکاندهندهای از این وضعیت را فاش کرد.
بیتران: بر اساس اظهارات نایبرئیس کانون کامیونداران، سهمیه پایه ۲۰۰۰ لیتری که پیش از این به صورت سیستماتیک به رانندگان اختصاص مییافت، اکنون حذف شده و جای خود را به تخصیصهای «سلیقهای» داده است. تفاوتهای عجیب در تخصیص سهمیه (از ۱۵۰ تا ۲۰۰ لیتر برای رانندگان مختلف) باعث شده تا عدالت در توزیع سوخت از بین برود و رانندگان برای تأمین نیاز حیاتی خودروهایشان، به بازار آزاد با قیمتهای نجوم روی آورند.
فساد در سایه سهمیه آزاد و «بازارهای غیررسمی» سوخت
یکی از تکاندهندهترین بخشهای این گزارش، اشاره به فساد در برخی جایگاههاست. در بسیاری از مناطق، بهویژه در جنوب کشور، رانندگان با وضعیتهای عجیبی مواجهاند:
– باجگیری برای سوخترسانی: در برخی جایگاهها، پمپها را خاموش میکنند و برای روشن کردن آنها مبلغی غیرمتعارف مطالبه میشود.
– خرید سهمیه دیگران: به دلیل اتمام سهمیه در ساعات حساس، رانندگان مجبور میشوند سهمیه آزاد کارتهای دیگر را با قیمتهای چندین برابر خریداری کنند.
– خالی بودن جایگاهها در شب: در بسیاری از استانها مانند فارس، اصفهان و خراسان رضوی، دسترسی به گازوئیل در شب تقریباً غیرممکن است و تنها تعداد محدودی از جایگاهها فعال هستند.
بیشتر بدانید: نوسازی ناوگان حمل و نقل ایران؛ از بحران قطعات یدکی تا مدل جامع نوسازی و ارزآوری
یکی از بزرگترین چالشهای فعلی، تضاد در اطلاعات پیمایش رانندگان است. راننده برای اصلاح سهمیه خود میان دو سازمان سرگردان میشود:
سازمان راهداری: تایید میکند که پیمایش راننده صحیح است.
شرکت ملی پخش: مدعی است اطلاعات پیمایش ارسال نشده است!
این تناقض باعث شده تا رانندگانی که پیمایش صحیحی دارند، باز هم با کمبود سوخت مواجه شوند.
فرسودگی ناوگان و جداول منسوخ مصرف سوخت
سید جلال موسوی به نکتهای کلیدی اشاره کرد: «جداول محاسبه مصرف سوخت سالهاست که بهروزرسانی نشدهاند.»
کامیونی که سالها پیش ۲۰ ساله بوده و سهمیه خاصی داشت، امروز ممکن است ۴۰ ساله باشد! با افزایش سن خودرو، فرسودگی موتور و قطعات، مصرف سوخت بهطور طبیعی افزایش مییابد، اما سهمیهها همچنان بر اساس جداول قدیمی محاسبه میشوند. این یعنی راننده با خودرویی مواجه است که مصرفش بالا رفته اما سهمیهاش ثابت مانده یا حتی کاهش یافته است.
پیشنهاد کانون کامیونداران برای پایان بحران
به جای ایجاد بازار غیررسمی و سلیقهای، پیشنهاد شده است که مقدار مشخصی (مثلاً ۱۰۰۰ لیتر) سهمیه آزاد با نرخ معین (مثلاً ۶۰۰ تومان) مستقیماً در کارت سوخت هر راننده قرار گیرد تا از سرگردانی در جادهها و فساد در جایگاهها جلوگیری شود.
منبع: بازنویسی: ایسنا
