قیمت لوازم یدکی خودرو در ۱۴۰۵؛ رشد ۳۰ تا ۸۰ درصدی و کوچ رانندگان به قطعه استوک

بررسی بازار لوازم یدکی خودرو نشان می‌دهد مالکان خودرو با هزینه‌های سنگین مواجه شده‌اند و بسیاری از آن‌ها به‌جای خرید قطعه نو، به گزینه‌های ارزان‌تر مانند قطعه استوک یا تعمیر قطعه قبلی روی آورده‌اند.

بیت‌ران: امروز در بازار لوازم یدکی، سؤال اول مشتری دیگر فقط «قطعه موجود است یا نه» نیست؛ بخش مهم ماجرا به قیمت برمی‌گردد. مشتری قطعه‌ای را که تعمیرکار روی کاغذ نوشته در دست می‌گیرد، از یک فروشگاه قیمت می‌گیرد و پیش از خرید، سراغ فروشنده بعدی می‌رود. اختلاف قیمت میان برندها نیز انتخاب قطعه را برای بسیاری از مالکان خودرو به یک مقایسه قیمتی تبدیل کرده است.

۷۰ درصد قطعات یدکی وارداتی است

فعالان صنفی از افزایش شدید هزینه تأمین قطعات خبر می‌دهند. به گفته فعالان حوزه لوازم یدکی، حدود ۷۰ درصد قطعات یدکی یا کاملاً وارداتی هستند یا مواد اولیه آن‌ها از خارج تأمین می‌شود و قیمت قطعات نسبت به سال گذشته در برخی موارد بیش از دو برابر شده است.

بیشتر بدانید: بحران در زنجیره تأمین؛ چرا قطعه‌سازان خودرو درگیر موانع تولید هستند؟

قفسه‌ها خالی نیست، اما همه قطعات پیدا نمی‌شود

بررسی میدانی بازار نشان می‌دهد تصویر آن یکدست نیست:

– خودروهای داخلی پرتیراژ: بخش زیادی از قطعات مصرفی همچنان در بازار موجود است، اما نه با ثبات قیمت و نه با دسترسی یکسان به همه قطعات.
– خودروهای چینی و مونتاژی: وضعیت متفاوت است و برخی فروشندگان از کمبود قطعات این خودروها خبر داده‌اند.

فروشنده در چنین بازاری با مسئله دیگری هم روبه‌روست؛ کالایی که امروز می‌فروشد ممکن است فردا با همان قیمت قابل جایگزینی نباشد. افزایش هزینه واردات، حمل‌ونقل، مواد اولیه و نوسان ارز، قیمت خرید موجودی جدید را تغییر می‌دهد و قیمت‌گذاری را برای فروشنده دشوار می‌کند.

در بخش قطعات وارداتی، موضوع تأمین جدی‌تر است؛ فعالان صنفی از اختلال در ثبت سفارش، توقف کالا و دشواری تأمین برخی اقلام خبر می‌دهند. این مشکل در قطعات ماشین‌آلات، خودروهای سنگین و برخی برندهای خارجی پررنگ‌تر است.

وقتی قیمت قطعه از توان مشتری جلو می‌زند

اثر افزایش قیمت را بیش از هر جا می‌توان در رفتار مشتری دید. مالک خودرو برای تعویض یک قطعه، دیگر لزوماً سراغ گران‌ترین یا حتی قطعه اصلی نمی‌رود. اول قیمت می‌گیرد، بعد درباره برند سؤال می‌کند و در نهایت اگر رقم بالا باشد، از تعمیرکار می‌پرسد: «نمی‌شود همین قطعه را تعمیر کرد؟»

این تغییر رفتار به معنای از بین رفتن تقاضا نیست؛ خودرو همچنان باید تعمیر شود و قطعات مصرفی را نمی‌توان برای همیشه کنار گذاشت. اما تقاضا از خرید قطعه نو و گران به سمت گزینه‌های ارزان‌تر حرکت کرده است.

قطعات استوک، نمونه‌های اقتصادی‌تر و تعمیر قطعه قبلی حالا برای بخشی از مشتریان به گزینه‌های جدی تبدیل شده‌اند. در خودروهای قدیمی‌تر این وضعیت بیشتر دیده می‌شود؛ چرا که مالک حاضر نیست برای تعمیر خودرویی با ارزش محدود، هزینه‌ای نزدیک به قیمت یک قطعه نو پرداخت کند.

قیمت قطعات خودرو در ۱۴۰۵؛ از چندصد هزار تا چند ده میلیون تومان

قیمت‌ها فاصله زیادی با یکدیگر دارند. قطعات ساده و مصرفی برخی خودروهای داخلی هنوز در محدوده چندصد هزار تومان معامله می‌شوند، اما وقتی نوبت به قطعات فنی و مجموعه‌ای می‌رسد، رقم‌ها به چند ده میلیون تومان می‌رسد.

گزارش میدانی از بازار تهران نشان می‌دهد بسیاری از قطعات پرمصرف خودروهای داخلی مانند پراید، پژو ۴۰۵، سمند و ال۹۰ طی ماه‌های اخیر رشد ۳۰ تا ۸۰ درصدی را تجربه کرده‌اند.

بیشتر بدانید: فنر خودرو چگونه ساخته می‌شود؟ قطعه‌ای که ۱۰۰ برابر وزنش را تحمل می‌کند!

در همین حال، قطعات سیستم ترمز و کلاچ نیز روند صعودی داشته‌اند و باتری‌های خودروبسته به ظرفیت و برند بین حدود ۴ تا بیش از ۱۰ میلیون تومان متغیر است.

جمع‌بندی؛ چرا قطعه استوک جای قطعه نو را می‌گیرد؟

با تداوم نوسان ارز، وابستگی ۷۰ درصدی به قطعات وارداتی و اختلال در ثبت سفارش، بعید است قیمت لوازم یدکی خودرو در کوتاه‌مدت کاهشی شود. نتیجه این شرایط در رفتار بازار کاملاً مشخص است؛ مشتری بیشتر قیمت می‌گیرد، بیشتر چانه می‌زند، بیشتر سراغ تعمیر می‌رود و برای بعضی خودروها و قطعات، گزینه استوک و اقتصادی را به خرید قطعه نو ترجیح می‌دهد. برای خودروهای قدیمی‌تر این روند پررنگ‌تر است، چون هزینه تعویض قطعه با ارزش خودرو تناسب ندارد.

چرا تعمیرات موتور و تعویض قطعات اصلی گران شده است؟

افزایش قیمت قطعات، تعمیرات موتور یا تعویض قطعات اصلی را برای مالکان به‌شدت سنگین کرده است. فعالان بازار این افزایش‌ها را عمدتاً به سه عامل نسبت می‌دهند:

– نوسانات ارزی
– محدودیت‌های تأمین
– افزایش هزینه‌های تولید

بنابراین آنچه برای مالک خودرو یک خرابی ساده به نظر می‌رسد، ممکن است بعد از مراجعه به تعمیرگاه به فهرستی از چند قطعه تبدیل شود؛ قطعاتی که مجموع قیمت آن‌ها در کنار اجرت تعمیر، هزینه نهایی را به شکل محسوسی بالا می‌برد.

وضعیت قطعات خودروهای چینی و مونتاژی

در بخش خودروهای مونتاژی و چینی، داستان کمی متفاوت است. مشکل فقط قیمت نیست؛ پیدا کردن قطعه مناسب هم گاهی زمان‌بر می‌شود. تنوع زیاد مدل‌ها، وابستگی بخشی از قطعات به واردات و محدود بودن شبکه تأمین باعث شده برخی قطعات این خودروها به اندازه قطعات پراید، پژو یا تیبا در دسترس نباشد.

اتحادیه لوازم یدکی تهران نیز در ماه‌های اخیر به‌طور مشخص از کمبود قطعات خودروهای چینی سخن گفته است؛ بنابراین نمی‌توان وضعیت تأمین قطعات خودروهای داخلی را به کل بازار تعمیم داد. این ارقام در کنار محدودیت عرضه، هزینه تعمیر خودروهای مونتاژی را نسبت به مدل‌های داخلی به‌مراتب سنگین‌تر کرده است.

فروشنده هم از نوسان قیمت در امان نیست

در سمت دیگر بازار، فروشنده قرار دارد؛ کسی که باید موجودی خود را با قیمت امروز بفروشد و همان کالا را با قیمت جدید جایگزین کند. در شرایطی که قیمت‌ها مرتب تغییر می‌کند، فروش یک قطعه لزوماً به معنای تحقق سود قطعی نیست؛ چرا که هزینه خرید مجدد آن می‌تواند تغییر کرده باشد.

همین مسئله یکی از دلایلی است که باعث شده قیمت یک قطعه در فروشگاه‌های مختلف یکسان نباشد. این عوامل روی قیمت نهایی اثر می‌گذارند:

– برند و کشور سازنده
– اصالت کالا
– موجودی فروشنده
– زمان خرید

از سوی دیگر، فعالان صنفی می‌گویند بیش از ۷۰ درصد قطعات یا وارداتی هستند یا مواد اولیه وارداتی دارند. بنابراین بازار لوازم یدکی به شکل مستقیم و غیرمستقیم از ارز و شرایط واردات تأثیر می‌گیرد.

قاچاق قطعات خودرو؛ بازار موازی و خطر ایمنی

در همین شرایط، قطعات قاچاق همچنان در حاشیه بازار حضور دارند. پلیس امنیت اقتصادی تهران از کشف بیش از ۲۵ هزار قلم لوازم یدکی قاچاق به ارزش ۳۰ میلیارد تومان در یک انبار در محدوده عبدل‌آباد خبر داد؛ این کشف نشان می‌دهد بخشی از عرضه بازار خارج از مسیر رسمی واردات و توزیع قرار دارد.

بیشتر بدانید: خصوصی‌سازی یا تثبیت انحصار؟ وقتی واگذاری خودروساز به قطعه‌ساز، رقابت را می‌کشد!

وجود کالای قاچاق در بازاری که مشتری به دنبال ارزان‌تر تمام شدن تعمیر خودرو است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اختلاف قیمت می‌تواند بخشی از مشتریان را به سمت کالاهایی ببرد که اصالت یا مسیر تأمین آن‌ها روشن نیست؛ موضوعی که در قطعات حساس خودرو، علاوه بر هزینه اقتصادی، مسئله ایمنی نیز ایجاد می‌کند.

بازار رکود دارد، اما نیاز به قطعه متوقف نشده است

با وجود همه این مشکلات، بازار لوازم یدکی را نمی‌توان بازاری بدون مشتری دانست. خودروهای موجود در کشور هر روز نیاز به سرویس، تعمیر و تعویض قطعه دارند. تفاوت اینجاست که مشتری دیگر مانند گذشته صرفاً به دنبال «قطعه موجود» نیست؛ او به دنبال قطعه‌ای است که بتواند با کمترین فشار مالی تهیه کند.

به همین دلیل، بازار همزمان دو تصویر دارد:

– از یک طرف قطعاتی که در انبارها و فروشگاه‌ها وجود دارند
– از طرف دیگر مشتریانی که به دلیل قیمت بالا برای خرید مرددند

در برخی گروه‌ها نیز کمبود واقعی وجود دارد و مشتری برای یافتن قطعه مناسب باید زمان بیشتری صرف کند.

جمع‌بندی نهایی

مسئله بازار لوازم یدکی فقط گرانی یا فقط کمبود نیست. مسئله اصلی، به هم رسیدن سه عامل است:

۱. هزینه بالای تأمین
۲. دشواری دسترسی به برخی قطعات
۳. کاهش قدرت خرید مشتری

در چنین شرایطی، خرید قطعه استوک، مقایسه میان برندها و تعمیر قطعه قبلی به راهبرد اصلی مالکان خودرو تبدیل شده است. تا زمانی که نوسان ارز و وابستگی به واردات ادامه داشته باشد، بعید است قیمت لوازم یدکی خودرو در کوتاه‌مدت کاهشی شود.

منبع: مهر

در کانال آپارات بیت ران ببینید: